Jednostka Strzelecka 1007 Ełk. Dowódca i pokolenia ełckiego „Strzelca”

JS 1007 Ełk – okładka z Jeziorem Ełckim pośrodku panoramy miasta oraz niebiesko-zieloną tarczą jednostki

Ełccy strzelcy byli jednymi z pierwszych klientów naszej pracowni. Na zdjęciach z 15 listopada 2014 roku zachowały się naszywki, które dla nich haftowaliśmy. Na niebiesko-zielonej tarczy widać dwa profile zwrócone w przeciwne strony, a pod nimi jasną wstęgę z napisem „JS 1007”. Gdy fotografowaliśmy te oznaki, Jednostka Strzelecka 1007 Ełk miała już dziewiętnaście lat.

Żeby opowiedzieć jej historię, trzeba wyjść z pracowni. Najpierw do dawnych ełckich koszar, gdzie młoda strzelczyni zastanawiała się, czy chce zostać żołnierzem. Potem na Plac Miejski, gdzie jednostka odbierała sztandar. I do lasu, gdzie słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku sprawdzali, czy młodzież dotrzyma im kroku. Wszystkie te miejsca łączy organizacja, którą w 1995 roku założył Cezary Kasprzak. [1]

Seria niebiesko-zielonych naszywek JS 1007 na stole pracowni, 15 listopada 2014 r.
Ełk, 15 listopada 2014Barwne oznaki ełckich strzelców z archiwum naszej pracowni. Na każdej tarczy pod dwoma profilami widać jasną wstęgę z numerem jednostki.

Zaczynali jako Jednostka Organizacyjna 193 Ełk

Pierwszy numer ełckiego „Strzelca” brzmiał 193. Tak początki opisuje sama jednostka. Z czasem przyjęła nazwę Jednostka Strzelecka 1007 Ełk, dziś rozpoznawalną na mundurach i sztandarze. Pełna nazwa organizacji brzmi Związek Strzelecki „Strzelec” Organizacja Społeczno-Wychowawcza. Kto w archiwach szuka tylko liczby 1007, łatwo przeoczy początek tej historii. Kto sięgnie do rejestru stowarzyszeń, natrafi z kolei na rok 2018. To data rejestracji stowarzyszenia. Ełccy strzelcy mieli już wtedy za sobą obchody dwóch jubileuszy. [2] [3]

W listopadzie 2005 roku „Gazeta Współczesna” zajrzała do nich tuż przed dziesięcioleciem. Jednostka liczyła wówczas 26 osób, a od poprzedniego roku korzystała z pomieszczeń dawnych koszar. Dziewięcioro młodych ludzi przygotowywało się do przysięgi. Plan uroczystości prowadził z katedry św. Wojciecha pod pomnik Józefa Piłsudskiego, a na koniec z powrotem do koszar, gdzie strzelcy zapraszali gości na słodki poczęstunek. [4]

Wśród rozmówców gazety była Kinga Sobotko. Myślała o studiach na uczelni wojskowej i chciała zawczasu poznać wymagania służby. Z zajęć najbardziej ceniła teren i naukę przetrwania. W krótkiej wypowiedzi zachował się powód, dla którego jedna konkretna osoba przyszła do „Strzelca”. Dla Kingi zbiórki były okazją, żeby sprawdzić własne plany na przyszłość. [4]

Jak ełccy strzelcy chcieli świętować 11 listopada

Dwa lata później Cezary Kasprzak miał pomysł, jak przyciągnąć młodszych mieszkańców pod pomnik Piłsudskiego. Na Święto Niepodległości w 2007 roku ełccy strzelcy i 3. Ełcka Drużyna Harcerska „Sursum Corda” ZHP przygotowywali inscenizację „Przyjazd Komendanta”. Zapowiadano udział blisko trzydziestu osób w polskich i niemieckich mundurach stylizowanych na okres pierwszej wojny światowej. W wydaniu z 7 listopada zachowała się fotografia E. Matys towarzysząca zapowiedzi oraz wypowiedź dowódcy. [5]

„Z odzyskania niepodległości powinniśmy się cieszyć, szczególnie w rocznicę tego wydarzenia.”

Cezary Kasprzak w rozmowie z „Gazetą Współczesną”, 7 listopada 2007 r.

Jedenaście lat później ta tradycja miała dalszy ciąg. Gdy w 2018 roku przypadało stulecie odzyskania niepodległości, JS 1007 podpisała z miastem umowę na realizację zadania poświęconego rocznicy. Między prasową zapowiedzią a urzędową wzmianką zmieniło się pokolenie młodzieży. W obu dokumentach wracają ta sama jednostka i to samo miejskie święto. [6]

22 sierpnia 2015 roku. Sztandar i patron JS 1007 Ełk

W sobotę 22 sierpnia 2015 roku członkowie jednostki i ich goście przeszli od katedry św. Wojciecha na Plac Miejski. Tam, w dwudziestą rocznicę powstania, ełccy strzelcy otrzymali sztandar i przyjęli imię płk. Mariana Sołtysiaka ps. „Barabasz”. Relację zostawili również goście z Towarzystwa Przyjaciół 9. Pułku Strzelców Konnych. Wsparli ufundowanie sztandaru, a na jego wręczenie przyjechali z własnym pocztem. Za uroczystą oprawą stała więc znajomość dwóch środowisk, które już wcześniej ze sobą współpracowały. [7]

Patron jednostki był przed wojną harcerzem i pisał wiersze. Publikował w prasie młodzieżowej i w kieleckim tomiku „Gołoborze”. We wrześniu 1939 roku walczył jako kapral podchorąży. Później na Kielecczyźnie dowodził oddziałem partyzanckim Armii Krajowej „Wybranieccy”. W biogramie zamieszczonym przez strzelców obok przebiegu służby ocalał szczegół bliski każdemu, kto pamięta swoje szkolne plany. Latem 1939 roku Sołtysiak zdał do Wyższej Szkoły Dziennikarskiej w Warszawie. Wybuch wojny uniemożliwił mu rozpoczęcie nauki. [8]

Orlęta, strzelcy i trzy dni w lesie z seniorami

W archiwum jednostki obok pocztu sztandarowego są zdjęcia zajęć z pierwszej pomocy, spotkania wigilijnego i wsparcia Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Rozkład wieku uczestników najlepiej oddaje rozmowa w Radiu 5 z października 2023 roku. Krystian Koronkiewicz i drużynowy Dominik Jabłonowski opowiadali wtedy o naborze na ełckich Konieczkach. Dziewięciolatkowie mogli dołączyć do plutonu Orląt, a starsza młodzież miała osobną grupę. Jabłonowski zauważył, że niektórzy rodzice przyprowadzali dzieci i sami zostawali w organizacji. [1]

Jeszcze inny obraz zachowała Elżbieta Koc, prezes Ełckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. W wywiadzie opowiedziała o wspólnym ze strzelcami projekcie „Survival 60+”. Młodzi i seniorzy wyjeżdżali na trzy dni do lasu. Starsi dzielili się doświadczeniem, młodsi pokazywali im nowe techniki. Kiedy dziennikarz zapytał, czy młodzież nadąża za seniorami, Koc odparła, że czasami młodzi zostają trochę w tyle. W tej historii najwięcej mówi właśnie odwrócenie ról. Każda strona miała czego uczyć drugą. [9]

Pierwsza pomoc także wyszła poza zbiórki dla młodzieży. 4 kwietnia 2025 roku miasto podpisało z JS 1007 umowę na projekt „Jestem Ratownikiem – Pomagam, bo Potrafię”, adresowany do dorosłych. W roku trzydziestolecia jednostki w miejskim wykazie można ją więc znaleźć pod pozycją „edukacja pozaformalna dorosłych”. Jednostka podaje również, że wśród jej wychowanków są osoby służące dziś w wojsku, policji i straży pożarnej. [10] [2]

Ppłk Cezary Kasprzak. Założyciel, wychowawca, dowódca

W trzech przekazach oddalonych od siebie o lata widać trzy strony tej samej pracy. W 2007 roku Kasprzak tłumaczył w gazecie, dlaczego młodzi powinni mieć radość ze wspólnego świętowania. W 2015 roku miasto ogłosiło przyznanie mu wyróżnienia „Białej Lilii” za rok 2014 w kategorii „Postawa Godna Naśladowania”. W radiowej rozmowie z 2023 roku o naborze opowiadali już sami strzelcy, a Kasprzaka przedstawiono jako człowieka, który założył jednostkę i nadal nią dowodzi. W rejestrze stowarzyszenia figuruje również jako przewodniczący zarządu. [5] [11] [1] [3]

Równolegle pełnił służbę w Wojsku Polskim. 6 grudnia 2023 roku uczestniczył w ślubowaniu klas mundurowych Zespołu Szkół nr 2 w Grajewie. Relacja wymienia go w stopniu majora jako dowódcę nowo powstałej jednostki w Wojewodzinie. W listopadzie 2024 roku, przy pierwszej rocznicy funkcjonowania tamtejszego Batalionu Zmotoryzowanego, Powiat Grajewski przedstawiał go już jako podpułkownika i dowódcę batalionu. W galerii z uroczystości opublikowano jego podpisaną fotografię. [12] [13]

11 czerwca 2025 roku w Ełckim Centrum Kultury ppłk Cezary Kasprzak odebrał wyróżnienie „Białej Lilii” za rok 2024 w kategorii „Postawa godna naśladowania”. Dziesięć lat po ogłoszeniu wyróżnienia za 2014 rok jego nazwisko po raz drugi pojawiło się na miejskiej liście w tej samej kategorii. Na fotografii z gali dowódca batalionu z Wojewodzina odbiera oprawiony dyplom. [16]

Ppłk Cezary Kasprzak w mundurze odbiera dyplom podczas gali Białej Lilii w Ełku
Gala „Białej Lilii” w Ełku11 czerwca 2025 r. Ppłk Cezary Kasprzak odbiera wyróżnienie za 2024 rok w kategorii „Postawa godna naśladowania”.

W sprawozdaniu z pierwszego roku działalności batalionu starostwo odnotowało coś, co dobrze znają także ełccy strzelcy. Żołnierze w Wojewodzinie społecznie uczyli mieszkańców pierwszej pomocy i przeszkolili w powiecie kilkaset osób. Kolejny zapis kariery dowódcy pochodzi z 28 marca 2026 roku. Podczas przysięgi wojskowej w Grajewie ppłk Cezary Kasprzak znalazł się wśród dowódców miejscowych batalionów. [13] [14]

My w Fabryce Haftu pamiętamy przede wszystkim człowieka, który od początku znajdował czas dla młodych ełczan. Według naszego szacunku przez te lata poświęcił jednostce społecznie tysiące godzin, a pod jego opieką szkoliły się setki młodych strzelców. Tak oceniamy skalę jego pracy po latach znajomości. Jak podaje JS 1007 Ełk, do jednostki wstępują również dzieci osób, które przed laty same należały do ełckiego „Strzelca”. [2]

Co przedstawia niebiesko-zielona naszywka JS 1007 Ełk?

Tarcza ma dwa pionowe pola, błękitne po lewej i zielone po prawej stronie patrzącego. W środku widać dwa jasne profile zwrócone w przeciwnych kierunkach. Jeden ma gładką brodę, drugi zarost. U góry biegnie napis Związku Strzeleckiego „Strzelec” OSW, u dołu jasna wstęga z numerem jednostki i osobno nazwa EŁK. Na zdjęciu sklepowym z bliska widać, jak gęsto układają się ściegi w jasnej wstędze i jak cienka czarna linia rysuje usta obu postaci.

Skąd ten motyw w Ełku, skoro we współczesnym herbie miasta jest jeleń? W 1669 roku książę Fryderyk Wilhelm nakazał miastu używać pieczęci z wizerunkiem dwulicego Janusa. Herb z jeleniem przywrócono w 1967 roku. Dwie twarze na hafcie mają więc czytelny odpowiednik w dawnej symbolice Ełku. Dobrze to widać, gdy obok współczesnej tarczy strzelców obejrzy się historyczne herby opublikowane przez miasto. [15]

Rzędy błękitno-zielonych naszywek ełckiego Strzelca, archiwalne zdjęcie pracowni z 2014 roku
Tarcze jednostkiHaftowane tarcze JS 1007. Pod wstęgą z numerem widnieje nazwa miasta. Archiwum pracowni, 15 listopada 2014 r.
Prostokątne oznaczenia JS 1007 EŁK haftowane czarną nicią na tkaninie maskującej
Oznaczenia tekstoweProstokątne naszywki z czarnym napisem „JS 1007 EŁK” na tkaninie maskującej. Archiwum pracowni, data nieustalona.

Ełk z lotu ptaka. Miasto na naszywce strzelców

Na niebiesko-zielonej tarczy strzelców spotykają się dwa rozdziały historii Ełku. Profile przypominają Janusa z dawnej pieczęci miejskiej. Kolory można porównać z dzisiejszą flagą Ełku. Na fladze niebieski pas biegnie nad zielonym, a na naszywce te same barwy sąsiadują ze sobą pionowo. To szczegół, który łatwo dostrzec, kiedy ogląda się haft z bliska. [15] [17]

W historii jednostki jest też konkretny adres. Przy dzisiejszej ulicy Kościuszki w latach 1893–1895 wzniesiono neogotycki kościół św. Wojciecha. W 1992 roku stał się katedrą. Właśnie tu 22 sierpnia 2015 roku rozpoczęły się obchody dwudziestolecia ełckiego „Strzelca”. Po mszy strzelcy i goście przeszli na plac Miejski, gdzie jednostka otrzymała sztandar. [19] [7]

Panorama śródmieścia Ełku z Jeziorem Ełckim za dachami kamienic
Śródmieście nad Jeziorem EłckimZ góry widać, jak blisko od śródmiejskich kamienic jest do brzegu Jeziora Ełckiego.Fot. 1957birth, 13 maja 2018 r. · CC BY-SA 4.0
Widok z lotu ptaka na Ełk, most na ulicy Zamkowej i dawną wyspę zamkową
W stronę mostu na ZamkowejMiędzy dachami otwiera się widok na most prowadzący ku dawnej siedzibie zamkowej.Fot. 1957birth, 13 maja 2018 r. · CC BY-SA 4.0
Park Solidarności w Ełku z lotu ptaka, z alejkami i zabudową śródmieścia
Park SolidarnościPrzy ulicy Armii Krajowej leży dzisiejszy park Solidarności. Po pierwszej wojnie światowej upamiętniono w nim poległych żołnierzy ełckiego garnizonu. Obecną nazwę park nosi od 2000 roku. [18]Fot. 1957birth, 13 maja 2018 r. · CC BY-SA 4.0

Z archiwum Fabryki Haftu w Ełku

Niebiesko-zielone naszywki JS 1007 Ełk z dwoma jasnymi profilami
Barwna tarcza JS 1007 EłkNa białej wstędze wyhaftowaliśmy numer jednostki, a pod nią nazwę miasta. Czarne obszycie zamyka tarczę.Fot. archiwum Fabryki Haftu w Ełku
Seria oliwkowych łuczków z ciemnym haftowanym napisem STRZELEC
Polowe łuczki „STRZELEC”Na oliwkowym tle mieści się jedno słowo. Litery biegną po łuku, zgodnie z kształtem naszywki.Fot. archiwum Fabryki Haftu w Ełku
Haftowany herb gminy Ełk ze złotą palisadą i białym kwiatem na błękitnym polu
Herb gminy Ełk w hafcieOsobny wzór z naszej pracowni przedstawia herb gminy Ełk. Złota palisada przypomina dawne grodziska w Bajtkowie i Stradunach. W otwartej bramie widać kwiat grzybienia, który w hafcie oddaje biała nić. [20]Fot. archiwum Fabryki Haftu w Ełku

W pracowni ta historia zachowała się w niebiesko-zielonej tarczy, w jej polowej odmianie i w prostym prostokącie, na którym wystarczą numer i trzy litery, żeby inny strzelec wiedział, skąd przyjechał kolega. Panie Pułkowniku, dziękujemy za zaufanie, którym obdarzył Pan naszą pracownię na początku jej drogi. A przede wszystkim za czas, który podarował Pan młodym ludziom w Ełku.

Zespół Fabryki Haftu Ełk

Fotografie i głosy z archiwum

Naszywka JS 1007 Ełk i łuczki „Strzelec” w sklepie

Wybierz tarczę ełckiej jednostki lub jeden z dwóch łuczków z nazwą organizacji.

Źródła historyczne i dokumenty (20)
  1. Radio 5, „Dołącz do Strzelca!” – rozmowa z członkami JS 1007 (2023)
  2. Jednostka Strzelecka 1007 Ełk – historia i galeria jednostki
  3. Rejestr.io – KRS 0000730914, rejestracja i zarząd stowarzyszenia
  4. „Gazeta Współczesna”, „Strzelcy przysięgają” (10 listopada 2005)
  5. „Gazeta Współczesna”, „Otucha od Marszałka” (7 listopada 2007), fot. E. Matys
  6. Miasto Ełk, umowa na obchody stulecia odzyskania niepodległości (2018)
  7. Towarzystwo Przyjaciół 9. Pułku Strzelców Konnych – wręczenie sztandaru (2015)
  8. Biogram patrona w kronice jednostki – płk Marian Sołtysiak „Barabasz”
  9. DM Ełk – rozmowa z Elżbietą Koc o międzypokoleniowym obozie „Survival 60+”
  10. Miasto Ełk – umowa na zadanie „Jestem Ratownikiem – Pomagam, bo Potrafię” (2025)
  11. Miasto Ełk – Nagrody i wyróżnienia „Białej Lilii” za 2014 rok
  12. e-Grajewo – ślubowanie pierwszych klas mundurowych (6 grudnia 2023)
  13. Powiat Grajewski – pierwszy rok batalionu w Wojewodzinie, fotografia dowódcy (2024)
  14. Powiat Grajewski – przysięga wojskowa w Grajewie (28 marca 2026)
  15. Miasto Ełk – dawne herby Ełku i pieczęć z Janusem
  16. Miasto Ełk – wyniki XIX edycji konkursu „Białej Lilii” za rok 2024, ogłoszone 11 czerwca 2025 r.
  17. Statut Miasta Ełku, § 5 – opis flagi miejskiej
  18. Muzeum Historyczne w Ełku – park Solidarności i pamiątki dawnego garnizonu
  19. Muzeum Historyczne w Ełku – katedra św. Wojciecha przy ul. Kościuszki
  20. Rada Gminy Ełk – herb gminy i jego symbolika, uchwała z 26 sierpnia 2016 r.
Panorama Ełku z 13 maja 2018 r. – 1957birth / Wikimedia Commons. Opracowanie okładki obejmuje kadrowanie, tonację niebieską i kompozycję graficzną. Panorama i jej opracowanie na licencji CC BY-SA 4.0.
Next
Next

16 Ełcki Batalion Rozpoznawczy – od tradycji ułanów pomorskich do oznaki z Konieczek